Regio – Er is de laatste tijd veel aandacht voor integer handelen van lokale bestuurders. Zo geldt sinds dit jaar een wet om de onkreukbaarheid te bevorderen. Deze week bracht het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) het Handboek integriteit uit, een hulpmiddel bij wetgeving, regels en andere relevante informatie.
Op 1 januari dit jaar ging de Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur in. Met deze wet is voor onder meer aankomende wethouders een VOG (Verklaring Omtrent Gedrag) bij hun benoeming verplicht. Ook is duidelijker wanneer er sprake is van belangenverstrengeling en wat toegestaan is op het vlak van nevenfuncties.
De inwerkingtredingsdatum van 1 januari 2023 gold voor alle onderdelen van de wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur, met uitzondering van het onderdeel geheimhouding. Dat ging in op 1 april, vanwege het aanpassen van werkprocessen bij de decentrale overheden.
Handboek integriteit
Om de wet uit te kunnen voeren en integer te kunnen handelen, is volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) ook kennis nodig over het (juridische) kader dat geldt voor het decentraal bestuur. Daarom is hiervoor de bestaande wetgeving, regels en andere relevante informatie in het Handboek Integriteit voor politieke ambtsdragers van decentrale overheden gebundeld.
Alle praktische stappen die je kunt zetten om integriteit te bevorderen, zijn in het document op een rij gezet. Het handboek is primair gericht op volksvertegenwoordigers en bestuurders bij gemeenten, provincies en waterschappen. Daarnaast ook voor (besturen van) politieke partijen.
Integriteit in de praktijk
In het handboek staat bijvoorbeeld informatie over de periode voorafgaand aan de benoeming van politieke ambtsdragers: de werving- en selectiefase waarin de screening plaatsvindt. Ook komen belangrijke integriteitsonderwerpen aan de orde, zoals belangenverstrengeling, verboden handelingen, nevenfuncties en aanbesteden.
Praktische hulpmiddelen
Daarnaast wordt er aandacht geschonken aan (het omgaan met) integriteitsschendingen en de verschillende fasen en aspecten van integriteitsonderzoeken. Ook zijn modelgedragscodes en andere meer praktische hulpmiddelen opgenomen. Bijvoorbeeld zogenoemde dilemmakaarten waarmee bestuurders en ambtenaren het gesprek over integriteit kunnen aangaan.
Verschillende beroeps- en belangenverenigingen van decentrale overheden zijn in een klankbordgroep betrokken geweest bij de totstandkoming. Het handboek wordt geregeld aangepast bij actuele (beleids)ontwikkelingen.