Regio – Gemeenten die zich meteen melden om extra opvangplekken voor asielzoekers te realiseren, krijgen een hogere uitkering dan gemeenten die dat pas later doen. Dat staat in de uitwerking van de spreidingswet, die na goedkeuring door de ministerraad aan de Tweede Kamer is gestuurd.
In de eerste landelijke ronde van drie maanden waarin gemeenten vrijwillig extra opvangplekken aandragen die aan de voorwaarden voldoen, krijgen zij 2500 euro per plek. Die bonus geldt overigens al voor plekken die sinds eind maart gerealiseerd of aangeboden worden. Als er daarna nog steeds onvoldoende opvangplekken zijn, kunnen gemeenten in de tweede ronde ook een bonus krijgen, maar dan 1500 euro per plek.
Dit onderscheid wordt gemaakt om gemeenten zoveel mogelijk duurzame opvangplaatsen in de eerste fase te laten aanbieden. Dat staat in de uitwerking van de Spreidingswet. Die is afgelopen week naar de Tweede Kamer gestuurd, nadat het kabinet in de ministerraad overeenstemming bereikte over de onderliggende wetgeving.
Zorgen
Het wetsvoorstel Gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvang (Spreidingwet) blijft ondanks al de kritiek, overleggen en vertraging inhoudelijk hetzelfde. Wanneer de eerste fase precies ingaat is nog niet bekend, de wet gaat op zijn vroegst op 1 januari 2024 in. Ondertussen zijn er veel zorgen over de beschikbare opvang na 1 juli.
Dwingen
Dwang kan volgen als gemeenten niet vrijwillig of onvoldoende asielzoekers opnemen. In de onderliggende regelgeving moest dit volgens staatssecretaris Van der Burg ‘net even wat preciezer worden opgeschreven’ en dat duurde langer gezien de gevoeligheid. De bewindsman denkt dat hij maar in een enkel geval gemeenten met een aanwijzing hoeft te dwingen om asielzoekers op te nemen. Deze infographic legt uit hoe de Spreidingswet werkt.
Als de eerste twee fases tot onvoldoende plekken leiden, bepaalt officieel de minister van Justitie en Veiligheid per gemeente hoeveel asielzoekers zij moet opvangen. In de praktijk is dit de staatssecretaris verantwoordelijk voor asielzaken. Daarbij wordt gestreefd ‘naar een zo evenwichtig mogelijke verdeling over het grondgebied van Nederland’, maar er ook gekeken naar de duur en de omvang van eerder geboden asielopvang.
Waarschuwing
Voordat het kabinet daadwerkelijk gaat ingrijpen, krijgt een gemeente eerst een waarschuwing en daarna een vooraankondiging. Als er dan niets gebeurt, gaat de minister zelf regelen dat de benodigde opvangplekken er komen. Tegen dat besluit kan de gemeente in bezwaar en beroep.