Gisteren debatteerde de Tweede Kamer uitgebreid met Schouten over het wetsvoorstel dat de energietoeslag regelt. Er zit volgens haar ‘grote urgentie op het afronden van het wetsvoorstel, zodat de energietoeslag voor dit jaar geheel of gedeeltelijk kan worden uitgekeerd’. Het proces sleept zich al tijden voort, mede hierdoor willen gemeenten ook af van de uitvoering. Dat zal op zijn vroegst pas in 2025 zijn.

Energietoeslag

Gemeenten zijn ook dit jaar weer verantwoordelijk voor het uitkeren van een energietoeslag van 1300 euro aan inwoners. Daar mocht 500 euro al van worden overgemaakt in 2022 of 2023. Voor gemeenten die dat gedaan hebben, is er dit jaar nog 800 euro uit te keren. Dat restant van de energietoeslag voor 2023 kan pas uitgekeerd worden als de wijziging van de Participatiewet ingaat.

Het wetsvoorstel treedt inwerking als dit is aangenomen door zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Hierin is ook de eenmalige tegemoetkoming studenten opgenomen die uitgevoerd wordt door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). De aanvullende regeling staat in de Nota van Wijziging die op 4 september aan de Tweede Kamer is gestuurd. Naar verwachting kan DUO begin 2024 de eenmalige tegemoetkoming aan studenten overmaken.

Dit jaar uitkeren

Gemeenten hopen nog dit jaar te kunnen uitkeren. Ook Schouten heeft begrepen dat ze met de gegevens van de mensen die ze hebben dat zo snel mogelijk willen gaan doen. De minister kan niet toezeggen dat dat allemaal op dezelfde datum gebeurt, door verschillende betaaldata en -momenten bij gemeenten en met de snelheid waarmee zij hun systemen kunnen ontsluiten. ‘Maar ik heb geen gemeente gehoord die zegt: ik ga er nog eens even op studeren.’

Het overgrote deel zal volgens Schouten dit jaar uitgekeerd worden, zeker aan de mensen die bekend zijn. ‘Maar als je als gemeente bij wijze van spreken in december meldt dat er mogelijk recht is op energietoeslag, dan kan ik niet garanderen dat dat nog in 2023 wordt uitgekeerd’.

Grote verschillen

Gemeenten blijven de vrijheid houden om een deel van de uitvoering van de toeslag zelf in te vullen. Kamerlid Van der Plas (BBB) waarschuwt dat er daardoor grote verschillen kunnen ontstaan, bijvoorbeeld in de groep die de energietoeslag krijgt of het moment waarop een gemeente die uitkeert. Zij vindt dat de rijksoverheid dit soort ‘essentiële zaken’ centraal zou moeten bepalen.

Schouten wijst op de handreiking van Stimulanz voor de uitvoering van de energietoeslag die ze met de VNG en Divosa heeft opgesteld. Die zorgt volgens haar voor meer uniformiteit, ‘maar kan niet voorkomen dat gemeenten andere keuzes maken’.

Grens van 120 procent

Armoedebeleid is deels gedecentraliseerd naar de gemeenten, zegt de demissionair minister. Ze blijft bij haar besluit om niet te tornen aan de grens van 120 procent van het sociaal minimum. Dit sluit volgens Schouten aan op het armoedebeleid van veel gemeenten en daar is het budget ook op gebaseerd. Gemeenten hebben nog steeds de keuze om deze grens op te rekken en doen dat naar bijvoorbeeld 130 of 140 procent.